Өскемен қаласы, Шығыс Қазақстан өңірі, 2026 жылғы Наурыз айы. Республика алаңында көпшілікке кеңінен танымал «Ақбұлақ» әні шырқалуда. Аталған туындыны 5201 адам бір мезетте орындап, домбыра сүйемелімен көктем мезгілінің келуін бейнелейтін символдық мазмұндағы шығарманы паш етті. Бұл әннің авторы – тек Қазақстанда ғана емес, әлемнің түрлі аймақтарында белгілі тұлға Бакир Тәжібаев.

DimashNews редакциясы көрнекті ақын, жазушы әрі композитордың ұлы Жасұлан Тәжібаевпен сұхбат жүргізіп, есімі бірнеше ұрпақ жадында сақталған тұлғаның өмірі мен шығармашылығына қатысты бірегей деректерді жинақтаған.

«Әкемнің әндері жалпыұлттық деңгейде кең таралған кезеңде «Ақбұлақ» туындысы радио мен теледидар арқылы тұрақты түрде беріліп отырды. Қоғам арасында әкемнің танымалдығы артып, көпшілік оны көшеде танып, қолтаңба сұрайтын болды. Сол сәтте мен оның тұлғалық ауқымын толыққанды түсіндім.

Белгілі жазушы Қалмұқан Исабаев айтып берген бір оқиға есіме түсіп отыр. Сол кезеңде әдебиет өкілдері оқырмандармен кездесулер өткізу мақсатында әр түрлі өңірлерге жиі сапар жасайтын. Осындай сапарлардың бірінде әкем шығармашылық топ құрамында Қазақстанның бір облысына барады.

Кездесулердің біріне бара жатқанда олар мінген таксиде радиодан «Ақбұлақ» әні орындалып жатады. Жүргізуші әнді ерекше ықыласпен тыңдап отырады. Сол кезде әкемнің серіктерінің бірі әзіл ретінде: «Егер осы әннің авторы Бакир Тәжібаевты кездестірсеңіз, не істер едіңіз?» – деп сұрақ қояды. Жүргізуші оған «үлкен той ұйымдастырар едім» деп жауап береді.

Көлікте ән авторының өзі отырғанын білген жүргізуші көлікті тоқтатып, жолаушыларды өз ауылына ертіп барып, расымен мерекелік іс-шара ұйымдастырады. Кей деректерге сәйкес, сол күні ауылдың бірнеше ақсақалы осы оқиғаға байланысты мешітке бармай, жамағат намазын кейінге қалдырған. Түні бойы әкем мен оның серіктері ауыл тұрғындарына ән шырқап, өлең оқып берген екен.

Домбырашылардың жаппай орындау акциясының Гиннес рекордтар кітабына енуіне қатысты айтқанда, бұл туындының таңдалуы мен үшін ерекше маңызға ие. Көптеген адамның осы шығарманы орындау үшін жан-жақтан жиналуының өзі бұл әннің өміршеңдігін айғақтайтын құбылыс. Аталған әннің елімізден тыс жерлерде де орындалатыны белгілі. Көпшілік оның авторын білмей, халық әні ретінде қабылдайды. Әкемнің туындысы уақыт сынынан өтіп, халық руханиятының ажырамас бөлігіне айналғанын мақтанышпен атап өтемін».

Бакир Тәжібаев 1926 жылғы 15 мамырда Байғанин ауданына қарасты Ақбұлақ ауылында дүниеге келген. 1941 жылы Темір педагогикалық училищесін тәмамдап, Жүрын аудандық газетінде жауапты хатшы қызметін атқарған.

1950–1952 жылдары Алматы көркем-театр училищесі жанындағы кино актерлері мектебінде білім алған. Кейін Жамбыл және Шымкент облыстық драма театрларында қызмет етеді.

1958–1974 жылдары Қазақ мемлекеттік опера және балет театрының әдебиет бөлімінің меңгерушісі, Алматы облыстық халық шығармашылығы үйінің директоры және Қазақ театр қоғамы-ның кеңесшісі қызметтерін атқарды.

1974 жылдан кейін Бакир Тәжібаев толықтай шығармашылық қызметке ден қойған. Оның еңбек ету ерекшелігі туралы композитордың ұлы төмендегідей мәлімет береді:

«Әкем негізінен түнгі уақытта жұмыс істейтін. Күндізгі уақытын қоғамдық кездесулер мен өзге де міндеттерге арнаса, түнде тыныштықта шығармашылықпен айналысып, таңға дейін жазатын. Таңертең жазғандарын әжеме оқып беретін. Әжем оның алғашқы тыңдаушысы әрі талапшыл сыншысы болды. Әкем оның ескертпелерін ескеріп, мәтіндерін қайта өңдеп, жетілдіріп отыратын.

Кешкі уақытта, күнделікті шаруалар аяқталған соң, анам мәтіндерді баспа машинкасына теретін. Біз оны әзіл ретінде «екінші еңбек кезеңі» деп атайтынбыз. Ал кешкі ас барысында әкем жаңа туындыларымен бөлісетін».

Н.Тілендиев, Е.Рахмадиев, Е.Хасанғалиев, Д.Сүлейев, К.Жүнісбеков, А.Райымқұлова, С.Байтереков, Қ.Аманжолов, Т.Мұхамеджанов, Е.Рахмадиев, Ғ.Құрманғалиев сынды тұлғалар – Қазақстан мәдениетінде елеулі орын алатын композиторлар. Олардың есімдері халық жадында сақталып, құрметіне түрлі мәдени іс-шаралар ұйымдастырылып келеді.

Бакир Тәжібаев осы өнер қайраткерлерінің әрқайсысымен шығармашылық байланыста болған.

«Күнделікті өмірде әкем адалдық пен өз ұстанымдарын бірінші орынға қоятын кісі. Ол әрдайым уәдесінде тұратын және кей жағдайда бұл өзіне зиян келтірсе де, адамдарға сенім артуды жалғастыра беретін еді. Оның өмірі идеялар мен шығармашылыққа негізделді. Ол әрдайым адамдарға қолдау көрсететін, бұл қасиеті оны таныған жандардың жадында мәңгілік сақталып қалды.

Мәселен, композитор Төлеген Мұхамеджанов әкемнің Алматы қаласында алғаш танысқан адам болғанын атап өтеді. Кездейсоқ таныстықтан кейін әкем оны үйіне шақырып, шығармашылығымен танысып, кәсіби кеңес беріп, бірлескен жұмысқа қолдау көрсеткен екен. Осылайша ол көптеген жас композиторларға өз ықпалын тигізген екен. Менің ойымша, адамдардың тағдырына бейжай қарамауы – оның тұлғалық болмысын айқындайтын маңызды қасиет».

Бәкір аға сөзін жазған 150-ден астам әнді Бибігүл Төлегенова, Мақпал Жүнісова, Роза Рымбаева, Роза Бағланова, Е.Серкебаев, Н.Есқалиева, С.Тыныштықұлова, «МузАРТ», «Дос-Мұқасан», «Тарлан» және өзге де танымал орындаушылар орындаған.

«Әлия» әнінің пайда болуына байланысты ерекше тарихи-мәдени мәнге ие оқиға бар.

«Бұл туындының тарихы ерекше. Бір күні әкем мен әжем арасында соғыс тақырыбында әңгіме өрбиді. Дәл сол кезеңде Әлия Молдағұлованың есімі ел арасында кеңінен танымал бола қоймаған еді. Әжем оның өздерінің туысы екенін де айтады.

Осыдан кейін әкем оның өмір жолын жан-жақты зерттей бастайды: архив материалдарын қарастырып, қосымша деректер жинайды. Соның нәтижесінде әннің мәтіні дүниеге келіп, кейін композитор Сейдолла Бәйтереков оған музыка жазады. Бұл – әннің сөзі мен әуенінің үйлесімді тоғысуының көрінісі. Нәтижесінде шығарма Кеңес Одағының Батыры Әлия Молдағұлованың бейнесін әлемдік деңгейде танытты.

Әлия Молдағұлова – соғыста ерлікпен қаза тапқан, батылдық пен жанқиярлықтың символына айналған тұлға. Бұл ән қазақ әйелдерінің ел тәуелсіздігін қорғаудағы рөлін дәріптейтін туынды ретінде бағаланады. Қазіргі таңда аталған шығарма бірнеше буын өкілдерінің орындауында шырқалып келеді және болашақта да өзектілігін жоғалтпайды деп пайымдауға негіз бар. Сонымен қатар, «Әлия» әнінің жас орындаушылар, соның ішінде Димаш Құдайбергеннің репертуарынан орын алуы оның мәдени маңызын арттыра түседі».

Бакир Тәжібаев «Қара торғай», «Балбұлақ», «Ән-дәурен», «Жүріп келем», «Дала жолдары», «Жыр-жолаушы», «Біздің Роза» және өзге де әндердің авторы ретінде қазақ мәдени мұрасына елеулі үлес қосты. Оның шығармашылық мұрасы – ұлттық рухани құндылықтардың құрамдас бөлігі.

«Өнердегі мәңгіліктің негізгі өлшемдерінің бірі – шығарманың авторы ұмытылып, туындының өзі халықтық сипатқа ие болуы. Әкемнің шығармалары 50 жылдан астам уақыт бойы орындалып келеді. Бұл оның туындыларының уақытша құбылыс емес, ұзақ мерзімді мәдени құндылық екенін дәлелдейді».